مروری بر سه نظریه ارتباطی:رویکردی موردی

زیر نظر دکتر غلامرضا آذری

دانشجو:سارا امت علی

درس نظریه های ارتباطات

1. نظریه تعامل گرایی نمادین از جرج هربرت مید

هرگونه برخورد با اشیا و انسان ها و قرار گرفتن در جریان یک رویداد، معانی گوناگونی را به ذهن افراد متبادر می کند. فرد با استفاده از این معانی است که به  ارتباط با دیگران دست می زند. به عنوان مثال زمانی که یک در برخورد با یک نفر شاهد بی توجهی او هستیم، احساس ناخوشایند حاصل از این ارتباط در ما پایدار می ماند و در ارتباط مجدد با آن فرد بروز می یابد. حتی اگر فرد مورد نظر به دلایلی چون بگو، مگوی خانوادگی یا ناموفقیت های کاری که ربطی به ما ندارد، در نخستین ارتباط به ما بی توجه باشد اثر این برخورد در روابط بعدی با او تاثیر گذار خواهد بود.

به عبارت دیگر زمانی که معانی افراد، اشیا و رویدادها  را در ذهن خود تفسیر می کنیم، اطمینان داریم که این توصیف شخصی در ارتباط آینده، به صورت اتفاقی واقعی بروز می یابد.

این نظریه تصویر هر فرد از خودش را نیز شامل می شود. روابط انسان با خود و با دیگران آینه ای است از نمادی که فرد از خود، در ذهن خویش دارد.

از آنجا که فرآیند تفسیر افراد، اشیا و رویدادها با استفاده از مهارت های فکری و زبانی صورت می گیرد، می توان گفت بدون زبان و تفکر احساس بودن و حضور اجتماعی در جامعه و میان افراد وجود نخواهد داشت.

مثال:زهرا دانشجوی ادبیات است، او که به دلیل اجبار والدین و علی رغم علاقه باطنی خود رشته انسانی را در دبیرستان انتخاب کرده، به طور درونی اعتقاد دارد انسان بی استعداد و کم هوشی است و در مقایسه با دیگر هم رشته ای هایش در دانشگاه، از بهره هوشی کمتری برخوردار است.

او از برقراری ارتباط با دیگران می ترسد زیرا عقیده دارد، در برخورد با دیگران از نظر اطلاعات عمومی و دانش فردی پایین تر است و ممکن است دیگران او را تحقیر کنند.

زهرا همیشه تنها است. همکلاسی ها نیز او را فردی منزوی و ناتوان می شمارند که همواره از جمع دوری می کند. استادان نیز با مشاهده کم رویی های این دانشجو به این نتیجه رسیده اند که او از یک کمبود درونی رنج می برد، کمبودی که او را از برقراری ارتباطی سالم با دوستان و همسالان منع می کند.

بر اساس نظریه تعامل گرایی نمادین، زهرا با توجه به تصویری که از ناکامی خود در ذهن دارد، از برقراری ارتباط با دیگران دوری می کند.

Information systems approach to organization's theory

نظریه رویکرد  نظامهای اطلاعاتی به سازمانها (کارل ویک)

بر اساس این نظریه سازمان دهی فرآیند ساخت حسی خارج از اطلاعات مبهم (دو پهلو ) از طریق اجرا(نشان دادن)انتخاب و حفظ اطلاعات و یاد سپاری آن ایجاد می شود . بدین ترتیب,زمانی که سازمانها موفق به کاهش ابهامات از طریق احساسات سازی های مربوطه به گذشته می شوند موفق می گردند  محیط,انسانها,افراد و عقاید مخالف را حفظ کنند در نتیجه در مواجه با شرایط ابهام انگیز مدیران باید مبتنی بر تعاملات مضاعف و قواعد تعامل نگر تکیه کنند تا قوانین بوروکراتیک نظیر قواعد دیوان سالاری و اجرای برنامه .

روایت این نظریه :سایبرنتیکی(خود فرمایی)و اجرایی است

فیلمهای مربوطه برای درک بهتر نظریه:عقرب(مایکل وینر),اعتراف(کوستا  گاوراس) ,افعی ,ماتریکس

ایرانی:شتاب زده (مهدی فخیم زاده ),زنگ ها ,سازش(محمد متوصیانی)

Cultural approach to organization's

نظریه رویکرد فرهنگی به سازمان ها(گتریز و پاسانوسکی)

بر اساس این نظریه انسانها موجوداتی هستند چونان حیوان ناطق که در اصل به تارهای معنی کلام آویزان هستند ,خود را می تنند و از خود معانی متفاوت خلق می کنند . یک سازمان فرهنگ سازمانی ندارد اما خود یک پیکره فرهنگی است. به دیگر سخن,نظام بی همتایی ا ز معانی گروهی .برای نمونه یک رویکرد قوم نگارا نه غیر نفوذی ,داستانها ,آداب رسوم و سایر نماد گری ها را برای ایجاد فرهنگ واحد و ساخت احساس فرهنگی مشارکت نگر را به وجود آورده شرح و تفسیر می دهد.

سنت روایت این نظریه :اجتماعی,فرهنگی است .

فیلمهای مربوطه برای درک بهتر نظریه:مدیران موثر (موسسه آموزش مدیریت دولتی),آپولو13 ,اودیسه فضای 2001

ایرانی:دستفروش(محسن مخملباف),بایکوت (محسن مخملباف ),شوکران(بهروز افخمی)

Critical theory of communication approach to organizations

 نظریه انتقادی رویکرد ارتباطی به سازمان ها (استنلی دیتز)

بر اساس این نظریه عقاید قومی بر این مبنا است که ارتباطات صرفا انتقال اطلاعات است و عواملی چون مدیریت ,مذاکره ,مذاکره های پراکنده و از همه مهمتر انحصاری کردن زندگی روزمره را مستمراً و یا تداوم می بخشید. بنا براین زبان ابزار ارتباطی مهمی است که از طریق آن واقعیات اجتماعی تولید و باز تولید می شوند و همواره مدیران می توانند سلامت شرکتها ارزشهای آزادمنشانه (دمکراتیک ) را با هماهنگی سایر

سنت روایت این نظریه:انتقادی و پدیدار شناسانه است.

فیلمهای مربوطه برای درک بهتر نظریه: صبح بخیر ویتنام ,ر اجر و من ,سیلک وود ,محیط  کار

ایرانی: سناتور ,شام آخر(فریدون جیرانی)

Rhetoric theory

نظریه معانی بیان (بلاغت)بیان ورزی   (ارسطو)

 بر اساس این نظریه بلاغت ورزی یا معانی بیان عبارت است از هنر کشف تمامی روشهای اقناع یا  persuasionکه در آن یک گوینده یا سخنران پیامش را منطقی ,اخلاقی و احساسی ابلاغ و اثبات می کند.پس تحلیل درست مخاطبان به ابداع ,بحث,سبک ارتباطی مربیان و افزایش حافظه تاثیر گذار می انجامد.

سنت روایت این نظریه :اقناعی –بلاغی است

فیلمهای مربوطه برای درک بهتر نظریه: جو لیس سزار ,حواریون ,10 فرمان ,اسپارت کوس.

ایرانی: هامون (داریوش مهرجویی)عروس(بهروز افخمی)قیصر(مسعود کیمیایی)

Dramatism theory

نظریه نمایش گرایی  (کنث بورک)

بر اساس این نظریه زندگی یک نمایشنامه است بنا براین 5 عنصر ارتباطی یعنی کنش ,صحنه, کار گزار (نماینده) و هدف ابراز اصلی برای کشف انگیزه های یک سخنران یا یک گوینده است .بنا براین مضمون نهایی بلاغت یا سخن وری نوعی جبران تقصیر و رفع کمبودها است . لذا بدون شناسایی مخاطبان یا دریافت کنند گان پیام و حتی خود گوینده یا سخنران ,اقناعی وجود نخواهد داشت .

سنت روایت این نظریه بلاغی و اقناعی و نشانه شناسانه است.

فیلمهای مربوطه برای درک بهتر نظریه: ملکم, هاری کن , دادگاه نورمن برگ

ایرانی: حسن کچل (علی حاتمی),ابرو آفتاب(محمود کلاری), پدر(مجید مجیدی)

.خودثباتي داشتن حسن مسئوليت يا خود تائيدي مي تواندپاسخگوي كاهش تصميمات يا ديدگاه   هاي نا هماهنگ باشد. سنت روايت اين نظريه اجتماعي_ روان شناختي است.

فيلم هاي مربوط به اين نظريه :  پسران عصر سوين_ مبارزه گر_ آفتاب سرخ _ دختري با كفشهاي كتاني از رسول صدر عاملي _ فرياد زير آب از سيروس الوند_ آرامش در حضور ديگران از ناصر تقوايي_ دزد وپاسبان از دكتر اسما عيل خوشا نك_

دنیای نرم خبرو روزنامه نگاری انتقادی

تحولات تازه رسانه ای ضرورت بکار گیری واژه ها و سبک های نوین خبری را ایجاب میکند.و آنچه در گام نخست بیش از هر اقدامی ضروری به نظر میرسد شناخت این مقوله ها و آشنایی با آنهاست. به طور مثال نرم خبر و روزنامه نگاری انتقادی به درون روزنامه ها٬سازمانهای خبری وپخش کنندگان خبر محلی و سراسری نفوذ کرده است. اگر چه روزگاری این دو روش برای جلوگیری از افت تیراژ ناشی از رقابت سخت مطبوعات ٬کارساز بودند.

روزنامه نگاری انتقادی در واقع نمونه منفی تری از نسخه نرم خبری است. مشخصه این سبک ٬روز نامه نگاری هستند که بر سر موضوعات بی اهمیت آنقدر ایستادگی میکنند تا از آن یک رسوایی ٬حقه بازی یا خطاهای دولتی پدید آوردند .اما در نرم خبر بر عکس روز نامه نگاری انتقادی معمولا سیاست کمتر به چشم می خوردو هدف یشتر سرگرمی است.

موضوعهای مورد علاقه بشر و فیچرهای خبری خاصی تشکیل دهنده در نرم خبر هستند. از لحاظ ظاهری نرم خبر مهیج تر ٬شخص محورتر و کمتر در گیرو بند زمان است و بیشتر از سایر اخبار بر بایه رویدادها استوار است.رواج نرم خطر در دنیای امروز از سر انتخاب و میل روز نامه نگاران صورت نگرفته بلکه در اثر تحمیل تحولات تازه رسانها بوده است به طوری که روزنامه نگاران دیگر نمی توانستند با ادبیات سیاقی که پیش از این خبر میدادند خبر بد هند بنابر این به طرف سبک ها ی سافت روی اوردند.سافت نویسی ابتدا از طریق سوژه های نرمتری وارد میدان شد و مخالفان این سبک بیشتر روزنامه نگاران سنتی هستند روز نا مه نگارانی که با کامپیوتر و اینترنت کمتر سروکار دارند . همچنین میتوان به جرات این ادعا را کرد که ورود سافت نویسی حتی در حوزه های خشن خبری مثل جنگ هستیم. بنا بر این سافتنیوزخودش را در حوزه های خاص محصور نکرده و تقریبا در همه عرصه ها وارد شده است.

پس میتوان گفت که هیچ کجا از هجوم نرم خبری در امان نمانده است . استفاده از این سبک ها تنها محدود به سازمان های ملی یا عملی نیست و حتی به رسانه های چاپی یا دیداری نیز ختم نمی شود  این سبک ممکن است هر منبع خبری به کار گرفته باشد اما مهم آن است که حضور آن درهمه آنها مشهود و قطعی است. به عنوان نمونه در مورد رسانه های چاپی توماس پاترسون از دانشگاه هاروارد گزارش می دهد که حتی واژه های به کا ر گرفته شده در اخبار نیز تغییر کرده است. او و تیمش از یک برنامه  استفاده کردند تا واژهای به کار گرفته شده در روزنامه  diction کامپیوتری به نام

دو دهه گذشته که میزان استفاده از سخت خبر بیشتر از حالا بود را مورد ارزیابی قرار دهند. او در این برنامه دریافت کرد که استفاده روزنامه نگاران از واژهای  چتری وکلی که بخشی ازواژگان مورد استفاده در سخت خبر محسوب می شود در دودهه گذشته به طرز اساسی کاهش یافته است. در عوض استفاده آنها از واژهای خود ارجاع که از واژگان مورد  استفاده در نرم خبر است به شکل گسترده ای افزایش یافته است. نتیجه ی پاتروسون این بود که رسانهای  چاپی در سالهای  اخیر حرکت چشم گیر به سوی نرم خبر  داشته اند  حال اینکه مدافعان نرم خبر و روز نامه نگاری انتقادی میگویند که  خبر باید  در برگیرنده  باشد و بتواند خوانندگان را به خود جلب کند زیرا بدون مخاطبانی که بتوان از لحاظ مالی  به انها متکی بود مطبوعات آزاد  از بین خواهد رفت.

همچنین میتوان  این نظررا بیان  کرد  که  رشد  نرم  خبر  ریشه  در  بازاریابی و مطالعات مبتنی بر تیراژ دارد که  نشان  میدهد اخبار مبتنی بر سر گرمی میتواند مخاطبان را جلب و حفظ نماید.

منابع :

1-بولتن داخلی معاونت مطبوعات  وزارت ارشاد شماره8و12

2- فصلنامه رسانه شماره 56

3-ایران سال 79-80

شانزدهم آذر ماه

                     روز دانشجو  بر دانشجویان عزیز مبارک

این گل هم تقدیم به همه دوستان