نظریه نفوذ اجتماعی از آلتمن وتایلر

Social penetration

براساس این نظریه نزدیکی میان فردی به شیوه ای تدریجی و به سامان از سطوح مبادله ای تصنعی یا ساختگی به صمیمی و بعنوان کارکردی از نتایج حال و آینده بصورت پیش بینی شده ای می پردازد.

در حقیقت صمیمیت اساسی و پایه دار نیازمند آسیب پذیری پیوسته و متقابل از طریق خود افشاگری گسترده و عمیق دارد.زمانیکه افراد با توجه به صمیمیمیت میان فردیشان مبادرت به نفوذ در یکدیگر میکنند به تمامی علایق ،نشانه ها و روابط واکنش نشان میدهد.

از طریق چنین واکنشهائی افراد می آموزند که یکدیگر را تحت تاثیر قرار دهند.برای مثال روابط استاد و دانشجو را در نظر بگیرید : یک دانشجو می کوشد با محبتی کالاگونه ( هدیه های تصنعی)در روزهای معلومی مثل روز معلمین در کشورهای مختلف و یا حتی دادن گل و لوازم زینتی استادش را تحت تاثیر قرار دهد.

سنت روایت این نظریه اجتماعی-روان شناختی ست .

فیلم های کاربردی برای این نظریه:بازگشت به خانه/برادران مک مولین/پدر خوانده 1و2/آدم برفی

نظریه تقلیل یا کاهش بی ثباتی از چارلز برگر

Uncertainty reduction

بر اساس این نظریه وقتی افراد با یکدیگر مواجه می شوند عمده ی نگرانی آ«ها کاهش بی ثباتی نسبت به بکدیگر و روابطشان هستند.همانطور که بازده کلامی،صمیمیت غیر کلامی،خود افشا گری،شباهت و شبکه ی ارتباط

 گروهی افزایشض می یابد.بی ثباتی کاهش می یابد. حال اگر این خصیصه ها افزون شود بی ثباتی وجود نخواهد داشت. به دیگر سخن،جستجوی اطلاعات و رایطه ی متقابل در آغاز با بی ثباتی مرتبط است ولی اگر در مواجه نوع ارتباط بصورتی کاملا دقیق و هدفمند تعریف شود وضعیتی به نام بی ثباتی هرگز پدیدار نخواهد شد. سنت روایت این نظریه اجتماعی – روان شناختی ست.

فیلمهای کاربردی برای این نظریه:آژانس شیشه ای/جهان پهلوان تختی/دستفروش.

نظریه دیدگاه تعاملی از پاول واتز لاویک

Interactional view

بر اساس این نظریه روابط بین نظام خانوادگی به هم مرتبط بوده و در برابر تغیرات بسیار مقاوم است بویژه خانواده های سنتی بطوریکه روابط آنها به شیوه ای کنترل شده و درن قبیله ای شکل می گیرد.البته این نظامهای خانوادگی زمانیکه اعضا از بیرون حمایت می شوند و بازسازی یا فرا ارتباط* را دریافت میکنند و به کلی تغییر می یابد.

فرا ارتباط به یک معنای ساده ارتباط درباره ی ارتباط است. به این مضمون می توان گفت هنگامیکه یکی از اعضای خانواده ی شما در مورد رابطه ی شما با دوستانتان به بحث می نشینند به فرا ارتباط پرداخته اند. در کل باید اذعان کرد این نظریه در یک معنا نوعی کنش متقابل به هم پیوسته است. از یک سو نظام خانواده را در نظر میگیرد و از دیگر سو به تعامل درون این نظام توجه و تمرکز میکند. سنت روایت این نظریه خود کنترلی یا فرمانشی ست.

فیلمهای کاربردی برای این نظریه:ولایت/مردم عادی/شیطان/مادر/پری.

*meta-communication

به آن نوع از ارتباطات گفته می شود که شما از طریق ارتباط با یک موضوع دیگر و آنرا وسیله ای برای رابطه ای دیگر قرار دادن با شخص متقابلتان ارتباط بر فرار می کنید. مثلا نوع پوشش یک فرد می تواند مبتنی بریک هدف  معلوم شکل پذیرد یا نوع کلام شما می تواند با بیان دیگری گفتار فرد دیگری را تحت تاثیر قرار دهد.

نظریه تخطی های مورد انتظار از " جودی بورگن":

Expectancy  violations

براساس این نظریه زیر پا گذاشتن انتظارات میان فردی طرف مقابل می تواند ترفندی عالی برای سازگاری باشد.وقتی معنی تخطی مبهم است،ارتباط گران با ظرفیت پاداشی بالا می توانند با انجام یک عمل غیر قابل انتظار،جذابیت،اعتبار و قدرت اقناعی خود را افزایش دهند.اما وقتی ظرفیت تخطی یا ظرفیت پاداش آنها منفی است باید به لحاظ اجتماعی به صورتی نامناسبتر رفتار کنند.چنانچه می دانید فرهنگ افراد به لحاظ خانوادگی،شیوه تربیت،نوع کنشهای میان فردی،باورها و اعتقادات ،میزان سبک زندگی و ...باهم متفاوت است . اما در هر نوع تخطی مورد انتظار تنها می توان به بخشی ازن ویژگیها پرداخت . بنابراین هر نوع رابطه ای باید از قبل تعریف شود و سهم طرفین در هر نوع کنشی یا عمل موجه و پذیرفته شده ای رتبه بندی شود.سنت روایت  این نظریه اجتماعی – روانی است.

فیلمهای کاربردی برای این نظریه: شرک/فریبکاری/بازیگر/بانوی اردیبهشت.

نظریه فریبکاری میان فردی از" بولر و بورگن":

Interpersonal deception                                                                                                                                                                           

براساس این نظریه انسانها در موقعیتهای متقابل یا تعاملی می توانند فریبکار،دروغگووحتی ضعیف به شمار آیند..اگرچه فریبکاری مبتنی بر استراتژی اغلب منجر به اضافه بار شناختی می شود.یعنی از طریق ارتباط فریبکار لو می رود.اما پاسخ دهنده ها معمولا به این علائم آشکار به خاطر سو گیری کاملا قوی توجه نمی کنند بنا براین وقتی پاسخ دهنده ها به شکست می افتند فریبکاران می توانند نحوه ی معرفی خود را برای کاهش سوظن کم کنند. سنت این نظریه اجتماعی – روانی ست . فیلمهای کاربردی برای این نظریه: نیش/خانه ی بازیها/برج مینو/قرمز.

نظریه ساختار گرائی از" جسی دلیا":

Constructivism theory

بر اساس این نظریه افرادی که به لحاظ اجتماعی در ادراک خود نسبت به دیگران بسیار پیچیده هستند قدرت بیشتری دارند تا به ارتباطات موشکافانه ای که به نتایج مفیدی خواهد انجامید بپردازند. آنها پیامی حاکی از سخن وری و بلاغت را بکار می برند که بیانگر منطق است و پیامهای متمرکز بر شخص را که برای به نتیجه رساندن اهداف چند گانه جستجو می شود،به وجود می آورند. سنت این نظریه اجتماعی – روانی و بلاغی است

فیلمهای کاربردی برای این نظریه:راه رفتن مرد مرده/آخرین گام محکوم به مرگ/مرد فیل نما/شام آخر

اشکال مختلف نظریه ها در بررسی و مطالعه علم ارتباطات

(انسانی – جمعی):

ما بر اساس دیدگاههای جدیدی که در جهان ارتباطات وارد شده و مبتنی بر آن آثار زیادی به رشته تحریر در آمده – برای نمونه کتاب نظریه های ارتباطات انسانی تالیف " لیتل جان" ،نظریه های ارتباطات تالیف" دیوید هولمز "،نخستین نگاه به نظریه ی ارتباطات تالیف " گریفین" که همه در سه تا پنج سال گذشته حدود سالهای 2001 تا 2006 چاپ شده اند- می کوشیم نگاهی مختصر به هر کدام از این نظریه ها داشته باشیم و برای هر یک سه فیلم سینمائی جهت درک و فهم دقیقتر نظریه ارائه کنیم.لذا با یک گروه بندی چهار گانه به این امر از این پس مبادرت کنیم.

گروه الف=نظریه ی ارتباطات میان فردی:

Symbolic Interactian نظریه تعامل گرائی نمادین از جورج هربرت مید .........

 بر اساس این نظریه انسانها در مقابل افراد،اشیاء و رویدادها بر اساس معانی که به آنها نسبت می دهندرفتار می کنند بدین معنا که وقتی افراد شرایط واقعی را توصیف کنند میدانند که پیامدهای بسیار واقعی هم در پی آن خواهد بود بدین ترتیب بدون زبان،تفکر،حس بودن و حضور اجتماعی در جامعه و در بین افراد وجود نخواهد داشت.

جورج هربرت مید در کتاب" ذهن، خود و جامعه" نظریه ی تعامل گرائی نمادین را بنیادی ترین نظریه های ارتباطات انسانی قرار می دهد که از بطن آن دو مفهوم الف) ارتباط آگاهانه انسانی ، ب) انعکاس درک حضور دیگران و رفتارشان منتج می شود. سنت این نظریه "اجتماعی، فرهنگی "ست.

((برای درک بهتر این نظریه دین فیلم های ( بانوی زیبای من / برناردر/آدم برفی ) پیشنهاد می شود))

Coordinated management of meaning ( cmm).........  نظریه هماهنگ کننده معنی از بارنت پیرس" و" ورنون گرونن"

بر اساس این نظریه مردم در مکالمه های روزمره ی خود وقایعی که بر ایشان گذشته است را برای یکدیگر نقل می کنند و به طور همزمان دنیائی را می سازند که خود شکل داده اند به دیگر سخن مردم از طریق تفسیرهای رایج داستانهای نقل شده به نوعی انسجام و همفکری دست می یازند و با سازگار کردن داستانهائی که با آنها زندگی می کنند به نوعی همنوائی می رسند.بنابراین از دیدگاه این نظریه ارتباطات مکالمه ای که ( مبتنی بر دیالوگ است) امری آموختنی،آموزشی و همه گیراست و در نهایت کیفیت زندگی را برای همگان بهبود می بخشد. ما در طول روز ناچار هستیم از طریق کلام با دیگران سهیم شویم،به دنیای ذهنی آنها فرو رفته و آنها را درک کنیم. این نظریه کمک می کند که فهم بیشتری از کلام فرد مقابل بیابیم و بسیار سریع باز خورد عاطفی و احساسی و هیجانی از خودمان در مقابل دیگران بروز دهیم.سنت این نظریه را هم اجتماعی ، فرهنگی و پدیدار شناسانه* معرفی کرده اند.

(( برای درک بهتر دیدن فیلمهای شکلات/زندگی زیباست/آژانس شیشه ای پیشنهاد می شود.))

***********************************************

پ ن :

phenamenological tradition یا سنت پدیدار شناسی

از فلسفه ارتباطات معنا گرفته است که در کنار خود سه اصطلاح معرفت شناسی،ارزش شناسی و غایت شناسی را نیز بر انگیخته است. امروزه در دانشکده های ارتباطات سراسر دنیامراد از رائه درس مبانی فلسفی نظریه های ارتباطات همین است. عده ای که منطق رسانه ها می نامند بر این باورند که هر رسانه باید مبتنی بر یک خط خرد ورزانه به اندیشه ارتباطی رو کنند و اگر غیر از این عمل کنند دوران نابودی آن رسانه به زودی فرا خواهد رسید.

برای مثال کسانی که در یک رسانه کار میکنند اما دارای تخصص نیستند. برای نمونه برخی از مجریان تلویزیونهای ایران و جهان به صرف اینکه لفاظان حرفه ای هستند و ستاره های کاذب میگیرند و مردم هم در همین حد قبولشان دارند روی کار هستند. کسانی که شیمی،زیست،فیزیک و یا ... خوانده اند و در رسانه مشهور شده اند. این در حالی ست که یقین داریم دوره ی کار آموزی کوتاه مدت نیز چاره درد را دوا نمی کند.

روشهای ساخت نظریه:

از دیدگاه ملوین مارکس چهار رویکرد برای ساخت نظریه به شرح زیر وجود دارد:

1) رویکرد الگوئی:که در آن تاکید بر مفهوم سازی ست.

2)رویکرد قیاسی:که در آن تاکید بر مفهوم سازی رسمی.عناصر مفهومی و تجربی است.

3)رویکرد کارکردی:که در آن بر عناصر مفهومی و تجربی به طور یکسان تاکید می شود.

4)رویکرد استقرائی:که در آن تلاش مطلق برای وحدت دانش تجربی است.

چرا نظریه های ارتباطی را مطالعه میکنیم؟

1)نظریه های ارتباطی به درک.شناخت دقیق.جهت دهی.برداشت و تفسیرها از دنیای رسانه ها معنا و مفهوم می بخشند.

2)نظریه های ارتباطی راهنمای روشها و کاشف حقایق پیامهای رسانه ای هستند و به طور دائم این عرصه را متبلور و برجسته می سازد.

3)نظریه های ارتباطی عامل اصلی کنترل گرایشات علمی در دنیای رسانه ها هستند و مواضع افراد صاحب نظر و دیگر اشخاص متخصص این حوزه را توصیف.تحلیل.تبیین و پیش بینی می نماید.

4)نظریه های ارتباطی به سه عنصر  : واقعیت اجتماعی اجرای برنامه های رسانه ای- افکار و نظریات موجود و گذشته رسانه ها – شخصیت نظریه پرداز کیفیت و ارزش می دهد.

5)نظریه های ارتباطی مبتنی بر ریشه های اندیشه فلسفی به چرائی یا مطالعات فرا ارتباط توجه دارند حال آنکه مهم ترین نقش آنها در این رابطه آشکار سازی مطالعات فلسفی نظریه هاست.

آشنائی با چند اصطلاح کلیدی در درس نظریه های ارتباطات:

چندین اصطلاح وجود دارند که ما را در فهم و درک بهتر نظریه ها یاری می کنند این اصطلاحات به ترتیب عبارتند از:

1- دکترین:اصول،قوانین کلان و آئین یک حوزه ی علمی ست که بر آمده از سرمشقها یا پارادایمهای بزرگ است.

2-پارادایم:دستاوردهای علمی به رسمیت شناخته شده ی بر آمده از رویکردها یا اَپروچ های علمی است که راه حل های متقن – استوار – را که مبتنی بر آزمون ، مشاهده و تجربه است.

3-رویکرد:برداشت ،زاویه ی دید و نقطه نظری است رسمی و  علمی که از بطن یک مدل یا الگو استخراج می شود.

4-مدل:بازنمائی ساده شده ی جهان واقعی به صورت اشکال،نمودارها،اشیاء و پدیده ها که از طریق روش حاصل می شود.

5-متد یا روش: شقوق – شیوه ها – یا شمه های دستیابی به یک نظریه برای تحلیل و بررسی و درک یک حوزه علمی.

School (مکتب)

به مکان یا موسسه ای گفته می شود که مبتنی بر هدفی ست و ویژگیهای ذیل را داراست:

1-وجود یک چهره ی کلیدی=منظور فردی اندیشمند یا روشنفکر است که بتواند رهبری مکتب را مبتنی بر یک ایده ئولوژی مشخص به عهده بگیرد.

به عنوان مثال مکتب فرانکفورت به رهبری " ماکس هورک هایمر"

2-حمایت مالی=هر مکتب یا از طریق اعضایش یا از طریق بنیادهای مالی به فعالیتهایش مفهوم مالی و ارزشی ببخشد لذا مسائل مالی از آن روی مهم هستند که پشتوانه ی ماندگاری آن مکتب را تضمین می کنند. مکتب "شیکاگو"از طریق بنیاد "راگ فلر" حمایت مالی میشد.

3-وجود یک نظریه یا ایده ئولوژی=بیشتر مکاتب فکری و روشی برای استقرار پایدار می بایست به ترویج و یا تکثیر نظریه و یا دیدگاه اعضاء در قالب سخنرانی ، مقاله ، کتب و ...بپردازد.

4-انشارات هر مکتب=چه به لحاظ فکری و روشی برای آنکه به استانداردهای علمی نزدبک شود از طریق دانش نامه ها، دایره المعارفها ،فرهنگها،کتابهای درسی و گزارشهاو..به ترویج نقطه نظرها و دیدگاهها و اندیشه های اعضایش بویژه رویکرد مدیر مکتب روی می کند.

5-داشتن یک مکان جغرافیائی=یک مکتب لازم می نماید که حتما در یک مکان جغرافیائی ایجاد شود تا معرف کلیه دیدگاهها،اندیشه ها و روشهای اعضا و مدیرانش در یک منطقه جغرافیائی باشد.

خلاصه مطالب مطرح شده در کلاس:

برای درک بهتر نظریه های ارتباطات لازم می نماید با پنج اصطلاح زیر آشنا شویم:

Doctorian : اصول پذیرفته شده در حوزه ی یک علم

Paradigm  سرمشق:

 Approach رویکرد:

Model: الگو

Method روش:

که مجموعه ی پنج مورد ذکر شده تشکیل یک تئوری یا نظریه می دهند.

چیستی نظریه :

نظریه در نگاهی بنیادین در پی آنست که واقعیت را توصیف کرده فهمانده و تفسیر نماید. در واقع با ید چنین استدلال کرد که بدون نظریه – در هر حوزه ی علمی – فهم واقیت و تفاوت آن با حقیقت غیر ممکن است. چنانچه می دانید واقعین آن است که رخ می دهد اما حقیقت آنی ست که دیده نمی شود و در آرمان بنیادین هر انسان چه در ذهنیت و چه در عینیت وجود دارد.

 تعریف نظریه:

1/ نظریه عبارت است از مجموعه ی گزاره ها یا جملاتی که بطور نسبی مجرد و عمومی اند و در یک کلیت واحد قابل فهمند. از طرفی در تعیین و تبیین برخی از واقعیات وجود حیات اجتماعی بکار گرفته شوند.

این تعریف را " چّف هِر " در سال 1980 مطرح کرده است.

2/نظریه مجموعه قضایای منطقی مرتبطی ست که روابط قطعی میان پدیده های مورد مطالعه را بیان میکند. این تعریف را " چای نی " و دیگران در دهه 90 ارائه کردند.

شرایط  و ویژگیهای نظریه:

الف) نظریه مشاهده ی صرف یا قضاوت و ارزیابی شخصی از فرد یا مجموعه نیست! بلکه مشاهده ای نسبی همراه با درک پدیده ها و تحلیل آنهاست.

ب) نظریه قابلیت صدق و کذب دارد.

ج)نظریه تعمیم پذیر و فراگیر است.

د)نظریه در بر دارنده ی قوانین است تا به تبیین و پیش بینی بپردازد. از طرفی نظریه های مشابه خود را کامل کند.

د)باید از فرضیه های آزمون شده اخذ شده باشد و توصیفی برای رخدادهای مشاهده شده و روابط آن ارائه دهد.

نظریه ارتباطات چیست؟

نظریه های ارتباطی ( انسانی – جمعی ) دیدگاهها و بینشها و اندیشه هائی هستند برای توصیف رفتار و روابط انسانها با یکدیگر . شناخت نگرش و رفتار مخاطبان ِ موجود. سنجش محتوای رسانه ها که بطور نظام مند که بصورت الگوئی ساخته و پرداخته میشوند.

ارتباط پژوهان در این سیر متضمن گرداوری شواهد تجربی مانند مشاهدات مخاطب برای آزمون ننایج مورد انتظار در برنامه ی رسانه ای با استفاده از قواعد منطقی ست.